EN YEN? TÜRK L?RASI TANITILDI, ??TE ?LK BAKNOTLAR

5 TL’nin arka yüzünde Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı, 10 TL’nin arka yüzünde Ord. Prof. Dr. Cahit Arf, 20 TL’nin arka yüzünde Mimar Kemaleddin, 50 TL’nin arka yüzünde Fatma Aliye Hanı m, 100 TL’nin arka yüzünde Itri, 200 TL’nin arka yüzünde de Yunus Emre portreleri bulunacak.

DÜNDEN BUGÜNE TÜRK L?RASI – FOTO GALER?

Merkez Bankası ?dare Merkezinde, 1 Ocak 2009′da tedavüle çıkacak Türk Lirası banknot ve madeni paraların tanıtım toplant?sı düzenlendi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, para reformu çerçevesinde 1 Ocak 2005 tarihinde Türk Lira sından 6 sıfırın atıldığını anı msatarak, geçici olarak eklenen ”yeni” ibaresinin 1 Ocak 2009 tarihi itibariyle kalzırılacağını kaydetti. Yılmaz, böylece ikinci ağamada Türk Lira sına dönüleceğini ve böylece reformun tamamlanmış olacağını belirtti.

1 Ocak 2009′da tedavüle girecek Türk Lirası banknotlarının ön ve arka yüzlerinde yer alan özellikleri tanıtan Yılmaz, tüm banknotların ön yüzünde Atatürk portrelerinin bulunacağını söyledi.

Yılmaz, banknotlarda belirli açılarla 3 farklı Atatürk portresinin kullanıldığını ifade ederek, bu portrelerin Atatürk’ün gülümsediği foto?raflardan yararlanarak tasarlandığını kaydetti. Durmuş Yılmaz, banknotların ön yüzlerinde, ayrıca Atatürk’ün portreleriyle bütünlük oluşturan ay yıldız motifinin yer alacağını anlattı.

Banknotların arka yüzlerinde ise ulusal ve uluslararası özellik yaratmış, tarihe mal olmuş ?ahsiyetlerin portreleri yer alacağını ifade eden Yılmaz, arka yüzde ayrıca onların çalışma alanları ve eserlerini sembolize eden eserlerin bulunacağını kaydetti.

Türkiye’de yeti?miş bu değerleri herkese tanıtacak olmak ayrı bir iftihar ve mutluluk vesilesi olduğunu belirten Yılmaz, isimler belirlenirken esas alınan k?stasları şöyle sıraladı:

”- Bilim insanı veya sanatç? olmaları,

- Toplumumuzdan yeti?mi?, herhangi bir tartışmaya yer bırakmayacak şekilde milli değer olmaları,

- Evrensel değer taşımaları,

- Herhangi bir siyasi görü?le özde?le?tirilmemeleri, tüm topluma mal olacak kişilikler olmaları,

- Daha önce tedavüle çıkarılan banknotlarda veya diğer ülke paralarında yer almamış olmaları.”

————————————–

Durmuş Yılmaz, tedavüle girecek paraların ön ve arka yüzlerinde bulunacak özellikler hakkında bilgi verdi. En dü?ük değerli banknotun 5 TL, en büyük değerli banknotun ise 200 TL olacağını bildiren Yılmaz, banknotların özelliklerini şöyle sıraladı:

ORD. PROF. DR. SAYILI: B?L?M TAR?H? ALANINDA ?LK DOKTORANIN SAH?B?

- 5 TL’lik banknot: Ön yüzünde Atatürk portresi, portreyi çevreleyen kırmızı ay yıldız motifi ve stilize edilmiş atom motifi bulunacak. Arka yüzünde bilim tarihçisi Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın portresi yer alacak. Portre, İslam Tarihi Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi tarafından sağlandı. Arka yüzde ayrıca bilim tarihindeki bazı önemli olayları sembolize etmek üzere güne? sistemi, atomun yapısı, DNA gibi motifler de kullanıldı.

1913-1993 yılları ara sında yağayan Ord. Prof. Aydın Sayılı, Harvard Üniversitesinde ve bilindiği kadarıyla dünyada bilim tarihi alanında verilen ilk doktora derecesinin sahibi. Türklerin, İslam Dünya sının, M?s?rlıların, Mezopotamyalıların ve diğer çeşitli medeniyetlerin bilime ve batı medeniyetinin oluşumuna yaptığı katkıyı ortaya koyan Sayılı, çalışmalarında ilk kaynaklara ula?maya, ön yarg?sız ve nesnel davranmaya özen gösterdi.

ORD. PROF. DR. ARF: EN BÜYÜK MATEMAT?KÇ?LERDEN BİR?

-10 TL’lik banknot: Ön yüzünde Atatürk portresi, portreyi çevreleyen mor ay yıldız motifi, ikili sayı sistemini ifade eden rakamlar, içinde Atatürk’ten bir kesit bulunan yedigen şekil bulunacak.

Arka yüzünde Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın portresi yer alacak. Portre, Sabancı Üniversitesi Rektörü ve Matematik Derne?i Başkanı Ahmet Tosun Terzioğlu tarafından sağlandı. Arka yüzde ayrıca aritmetik diziler, abaküs, sayılar, Arf değişmezinden bir kesit ve ikili sayı sistemini ifade eden rakamlar olacak.

1910-1997 yılları ara sında yağayan Arf, kendi adıyla bilinen teoremleriyle dünya çap?nda tanınmış Türkiye’nin yeti?tirdiği en büyük matematikçilerden biridir. Cebir, sayılar teorisi, esneklik teorisi, analiz, geometri ve mühendislik matemati?i gibi çok çeşitli alanlarda yaptığı çal??malarla, matemati?e temel katkılarda bulunan Arf, 20′den fazla özgün yayın üretti. Cahit Arf, Arf değişmezi, Arf kapanı ?? gibi literatürde kendi adıyla anılan çalışmalarıyla matematik dünya sının önde gelen bilim insanları ara sında yer alıyor.

M?MAR KEMALEDD?N: ULUSAL M?MARLIK AKIMININ ÖNCÜ ?SM?

-20 TL’lik banknot: Ön yüzünde Atatürk portresi, portreyi çevreleyen açık kahverengi ay yıldız motifi ve sarı, beyaz geometrik bir şekil bulunacak. Portrenin sol tarafında Gazi Üniversitesi rektörlük bina sının çizgisel bir çal??ması, mimarinin 3 boyutlu yapı sını simgelemek üzere küp, kare ve silindir formları yer alacak.

1870-1927 yılları ara sında yağayan Mimar Kemaleddin, imza attı?? eserleri ve eserlerindeki tarz?yla ulusal mimarlık akımının öncü isimlerinden. 1909-1919 yılları ara sında mimarlık açı sından en önemli eserlerini veren Mimar Kemaleddin, 1908′de Osmanlı Mimar ve Mühendis Cemiyeti adı altında ilk meslek oda sını kurdu. Gazi Üniversitesi Rektörlük binas?, Mimar Kemaleddin’in eserlerinden biri.

FATMA AL?YE HANIM: ?LK TÜRK KADIN FELSEFEC?

-50 TL’lik banknot: Ön yüzünde Atatürk portresi, portreyi çevreleyen ay yıldız motifi, hokka ve tüy kalem motifi bulunacak.

Arka yüzünde İstanbul Büyük şehir Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğünden izin alınarak kullanılan Yazar ve Felsefeci Fatma Aliye Hanı m’ın portresi yer alacak. Portrenin sol tarafında Aliye Hanı m’ın edebiyatç? ve felsefeci kişili?ini vurgulamak üzere hokka, tüy kalem, kaşıt ve kitap motifleri kullanılarak bir kompozisyon oluşturuldu.

1862-1936 yılları ara sında yağayan Fatma Aliye Hanı m, Türk edebiyatının ilk kadın yazarlarından biri ve ilk Türk kadın felsefeci. Tanzimat döneminde yağayan yazar, eserlerinde ço?unlukla kadının toplumdaki yeri, aile içindeki ve evlilikteki konumu, kadın eğitiminin önemi gibi konuları i?leyerek, kadın haklarını o dönemde savundu. Yazarlığının yanında ?airlik yönü de bulunan Fatma Aliye Hanı m, kız kardeşiyle birlikte bugünkü adıyla Kadınları Himaye Derne?i olan ?efkati Nisvan’? kurdu, kadınların eğitimine destek olmak, kadınların üretime katılmalarını sağlamak yönünde çaba harcadı.

ITR?: KLAS?K TÜRK MÜZ???N?N KURUCUSU

-100 TL’lik banknot: Ön yüzünde Atatürk portresi, portreyi çevreleyen mor ay yıldız motifi ve içinde müzik notası figürü bulunan pembe renkli daire motifi bulunacak.

Arka yüzünde Itri olarak bilinen Buhurizade Mustafa Efendi’nin portresi yer alacak. Bu portre, Heykeltra? Hüseyin Anka Özkan’ın Kültür ve Turizm BakanlığıGüzel Sanatlar Genel Müdürlüğü bahçesindeki heykelden yararlanarak tasarlandı. Portrenin sol tarafındaki alanda müzi?i simgeleyen notalar, enstrümanlar ile Itri’nin Mevlevi kişili?ini vurgulamak üzere ney üfleyen Mevlevi dervi?e yer verildi.

Kaynaklarda 1640-1712 yılları ara sında yaşadığı belirtilen ve Itri adıyla bilinen Buhurizade Mustafa Efendi, klasik Türk müzi?inin kurucusu. Bestelerinde melodi zenginli?i çok kuvvetli olan sanatç?, Türk müzi?inin hemen her formunda eser verdi. Günümüze notalarıyla ulaşabilen eser sayısı 42 olsa da 1000′e yakın bestesi bulunduğu biliniyor.

YUNUS EMRE: SEVEL?M, SEV?LEL?M

-200 TL’lik banknot: Ön yüzünde Atatürk portresi, portreyi çevreleyen mavi ay yıldız motifi ve turuncu renkte sekizgen şekil bulunacak.

Arka yüzünde Yunus Emre portresi yer alacak. Portre, Ressam Elif Tekin’in çalışma sından yararlanarak tasarlandı. Portrenin solunda Yunus Emre’nin gül motifi, barış?n, kardeİli?in ve tasavvufta dervi?in ruhunu simgeleyen güvercin motifi, ”sevelim sevilelim” sözü ve anıt mezarının görüntüsüne yer verildi.

1238-1324 yılları ara sında yaşadığı belirtilen Yunus Emre, Anadolu’da tasavvuf akımının ve Türkçe şiirin öncülerinden. Yunus Emre, medrese eğitimi aldı, Arapça ve Farsça öğrendi, İran ve İran mitolojisiyle ilgilendi, tasavvuf tarihini inceledi.

Eserlerinde Türkçe’nin en güzel ve en güçlü özelliklerini kullanarak, tasavvuf konularını i?ledi, insanların din, mezhep, ?rk, millet ve mevki, sını f farkı gözetilmeksizin sevilmeyi hak ettiklerini vurguladı.