Fatih Sultan Mehmet tarafından 1478′de yaptırılan ve Osmanlı Devleti’nin 380 yıl idare merkezi ve resmi ikametgahı olarak kullandığı Topkapı Sarayı Müzesi’ndeki eserlerin muhafaza edildiÄŸi depoda tarihi hazine yatıyor:
Fatih Sultan Mehmet tarafından 1478′de yaptırılan ve Osmanlı Devleti’nin 380 yıl idare merkezi ve resmi ikametgahı olarak kullandığı Topkapı Sarayı Müzesi’ndeki eserlerin muhafaza altına alındığı bazı depoların kapıları açıldı.

Tek binadan oluÅŸmayan yapılar topluluÄŸu olan Topkapı Sarayı’nın 80 bine yakın koleksiyonu, sarayın daha çok güzergah dahilinde olmayan deÄŸiÅŸik yapılarındaki 50 depoda muhafaza ediliyor. Müzede, çini ve Japon porselenleri, hazine, saray iÅŸlemeleri, padiÅŸah elbiseleri, kaftanlar, kıymetli örtüler, arabalar gibi her eser topluluÄŸunun ayrı bir deposu bulunuyor.

Silah koleksiyonu sarayın mutfak kısmında çalışanların kaldığı koÄŸuÅŸların bir bölümünde saklanıyor. Sarayın restorasyonda olan ve 2010 yılının sonbaharında tamamlanması planlanan mutfak bölümü ise, yemeklerin piÅŸirildiÄŸi kısım, aşçılar camisi, helvahane, hamam ve koÄŸuÅŸlardan oluÅŸuyor. Mutfak KoÄŸuÅŸu’nda 7. yüzyıldan baÅŸlayarak 20. yüzyıla kadar tarihlenen çeÅŸitli silahlar, kılıçlar, miÄŸferler, kalkanlar, topuzlar ve giysilerden oluÅŸan 10 bini aÅŸkın eser bulunuyor.

Ä°klimlendirmesi ve yangın söndürme sistemi bulunmayan, duvarları yer yer nemlenmiÅŸ, tavanının bazı bölümleri akmış durumda bulunan silah koleksiyonu deposundaki eserler, restorasyonun ardından birinci avluda bulunan ve Milli EÄŸitim Bakanlığı’ndan geri alınan Matbaa-ı Amire binası ile Matbaa Anadolu Meslek Lisesi’ne taşınacak.

Silahların seçkin olan bölümü ise sarayın ikinci avlusunda bulunan ve ÅŸu anda restorasyonu devam eden dış hazine binasındaki salonda sergilenecek. Sarayın ”Silah Seksiyonu”nun 2010 yılının ilk aylarında açılması planlanıyor.

Sarayın teÅŸkilatında görevli bir grup görevli olan ”avadancılar” adına kayıtlı 2273 eserin bulunduÄŸu depo ise, sıkışıklığı ile dikkat çekiyor. Depoda iklimlendirme ve yangın söndürme sistemi bulunmasına raÄŸmen eserler, korunması için bezle sarılmış ve üst üste konulmuÅŸ durumda. Burada bulunan ve aralarında Kabe, Mekke ve Medine’ye gönderilen kutsal örtüler, muhallefat yoluyla gelen bohçalar, kutsal topraklara ait eserler de Matbaa-ı Amire binasına taşınacak.

BAKANLIK ÇALIŞMALARI

Kültür ve Turizm Bakanlığı, eserlerini teÅŸhir etmede de, depolamada da sıkıntısı bulunan Topkayı Sarayı MÃœzesi’ne yeni mekanlar açmak amacıyla saraya ait olan, ancak yıllar içinde kullanımı diÄŸer bakanlıklara geçen binaları geri almak için bir çalışma baÅŸlattı.

Bu doğrultuda Sağlık Bakanlığından Deri ve Zührevi Hastalıklar Hastanesi, Milli Eğitim Bakanlığından Matbaa-ı Amire ve Matbaa Anadolu Meslek Lisesi ve Ulaştırma Bakanlığından eski telgrafhanenin eklentileri alındı. Bakanlık, Milli Savunma Bakanlığından ise Marmara Denizi cephesinde, Milli Savunma Bakanlığı İç Tedarik Komutanlığının depo olarak kullandığı tarihi tescilli dört yapıyı istiyor.

Bu mekanların bir bölümü depo olarak kullanılacak. Böylece Topkapı Sarayı Müzesi’nde korunma koÅŸulları iyi olmayan veya sıkışık durumda bulunan eserler, muhafaza altına alınacakları yeni depolara kavuÅŸacak.

Topkapı Sarayı Müzesi yetkilileri, depolardaki eserlerin bakımı için sürekli bir ”bakım onarım kadrosuna” da ihtiyaç bulunduÄŸunu vurguladılar. Yeni restoratörlerin temini ile eserlerin sürekli bakımının saÄŸlanabileceÄŸini ifade eden yetkililer, sadece yeni depolama sistemlerinin yeterli olmayacağını, bakım ve onarımın da önemli olduÄŸuna dikkati çektiler.

Şu anda da bakım ve onarımın yapıldığını, ancak istenilen düzeyde olmadığını dile getiren yetkililer, yeni depoların hazırlanması kadar atölyelerin de güçlendirilmesinin önemine işaret ettiler.

Ä°LBER ORTAYLI’NIN GÖRÜŞÜ

Topkapı Sarayı Müzesi Başkanı Prof. Dr. İlber Ortaylı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, sarayın kumaş, kuyumcu, Avrupa porselenleri, bakır ve gümüş eşya, 12 bine yakın Çin porseleni, 17 bine yakın el yazması ile arşiv ve vesikaları muhafaza eden 50 depoda 80 bine yakın esere ev sahipliği yaptığını bildirdi.

Ortaylı, eserler arasında 19. yüzyıl saraylılarına ait eÅŸyalar, silah koleksiyonu, arabalar da bulunduÄŸunu dile getirerek, ”Bunların muhafaza edildiÄŸini söyleyelim. Versaille veya Kremlin gibi saraylar yaÄŸmalanmış, bizde öyle bir ÅŸey yok. Topkapı’da çok ÅŸey bulunur. ÇoÄŸu burada kayıtlıdır. Ä°yi korunanlar vardır, zamanla tahribe uÄŸrayanlar vardır. Sergiler yaptıkça bunları çıkarıp, tamir de ediyoruz, öyle bir özelliÄŸimiz de var” diye konuÅŸtu.

Bilhassa çini eserler için depo ÅŸartlarının uygun olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Ortaylı, ”Devletten bir ÅŸey göremiyoruz. Çünkü Kültür ve Turizm Bakanlığının bütçesi çok küçüktür. Topkapı da müstakil bir idareye sahip deÄŸildir. Sponsorlara baÅŸvuruyoruz, onlar da bizi çok oyaladılar. Hatta vereceÄŸi miktarı çekenler de oldu” dedi.

Ortaylı, her dönem Topkapı Sarayı Müzesi’nin idari yapısının deÄŸiÅŸtirilmesini talep ettiklerini, ama bir deÄŸiÅŸiklik olmadığını söyledi.

Darphane-i Amire binasının Topkapı Sarayı Müzesi’ne devri için yıllardır uÄŸraşıldığını anımsatan Prof. Dr. Ä°lber Ortaylı, şöyle konuÅŸtu:

”Darphane-i Amire binası, 14 senedir onun bunun elinde kaldı, alamadık. Atölyelerimiz orada çalışacaktı. Yeni bölümler yapılıyor ve her yerde depo olmaz. Darphane’deki durumun 2010 yılında çözümleneceÄŸini hiç zannetmiyorum. 4 yıl beni burada kanser ettiler, oradan adam atmak için. Sarayın asıl bölümü orası. Tarih Vakfı da gitsin baÅŸka yere. Zaten onlara gayet güzel bina vermiÅŸler.

‘Sur-u Sultani’ projesi kapsamında demir yolunun sökülmesi ve Sirkeci istasyonunun tahrip ettiÄŸi bölümün açılması gerekiyor. Gülhane Parkına inÅŸa edilen bazı binaların yıkılması lazım. Ama Anıtlar Kurulu izin vermiyor. Bunlar 70′lerde yapılmış çirkin binalar. Bunların yıkılması ve surların açığa çıkması önemli. Darphane-i Amire de daha çıkmadı. Orada kıymetli kağıt ve damga matbaası var. Onların da bir yere gittikleri yok, gitmeleri lazım. Bu ÅŸekilde ortalık bir parça düzelebilir. Burası yeterli deÄŸil, bazı ÅŸeyleri düşünmek lazım.”

AA