Yeni bir Türkiye doğuyor
Hem Doğu hem de Bat?’yla sağlam ilişkiler kuran Türkiye, demokrasi sorunlarını da çözebilirse Ortadoğu’yu ağacak kadar güçlenebilir. Türkiye, İsrail’le ilişkileri koparmayacak kadar da dengeli ve hesaplı davranıyor.
Türkiye bugünlerde hem laik-Kemalist ve İslamcı-Osmanlı mirasını aşıyor, hem de bu mirasın iyi taraflarını koruyor. Belki de AKP hükümetinin ve bu hükümete sempati duyan seçkinlerin istediği de bu.
Bazı e?ilimleriyle ilgili söylenenlerin aksine bu hükümet yeni Osmanlıcı değil. AKP’nin e?ilimlerini Osmanlı geçmişine özlemin veya imparatorlu?a itibarını iade etme arzusunun ifadesi olarak görmek zor.
Yeni Türkiye, ters yöndeki iki deneyimden miras kalan genler arasında uyumun zorluğu nedeniyle doğum sancılarıyla doğuyor. Bugün, bölgesel ve uluslararası alanda beslendiği kapsamlı kabulü kullanabilecek derecede iyi durumda. Diplomatları Tahran, ?am, Kahire, Amman, Washington, Moskova, Pekin ve her ?eye rağmen Tel Aviv’de olumlu karşılanıyor. Farklı politikalar izleyen ülkelerde diplomatları böylesine olumlu karşılanan başka bir ülke yoktur. Yeni Türkiye bölgesel ilişkiler haritasını yeniden düzenlemeye ve esnek fakat etkin bir siyasetle yeni dengeler kurmaya çalığıyor.
Davutoğlu zoru seviyor
En çok dikkati Türkiye’nin Ortadoğu hareketlenmesi çekiyor. Bu bölge Ankara’nın çok yönlü hareket noktalarından sadece biri olsa da, Türkiye’nin Ortadoğu krizlerindeki güçlü varlığıdiğer bölgelerdeki hareketlenmelerinin üzerindeki dikkati dağıtıyor. Oysa Ankara’nın varlığı, Arap-İsrail ihtilafından Irak ve karmaşık sorunlarına, İran ve nükleer programından Bat?’ya dek her alanda artıyor. Türkiye Irak-Suriye krizinde bile çözüm yönünde harekete geçerken Araplar güçsüz kalmışt?.
Türkiye zorlu krizleri çözmeye çalığırken, sorunlara dü?ünmeden dalmama konusunda da dikkatli. ?u ana dek büyük ölçüde titiz hesap yapıyor gibi görünüyor. Dışiİleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun ortaya koydu?u ‘komşularla sıfır sorun’ hedefine öncelik veriyor. Osmanlı saltanatının miras?, Kürt sorununun dozu ve bölgesel etkileri göz önüne alındığında epey zorlu bir görev bu.
Türkiye 1998′de savaşın e?i?ine geldiği Suriye’yle ilişkileri işbirliği ve sınırların açılması noktasına taşıdı. Bazen z?tlağacak kadar farklı dü?en bu iki devletin ilişkileri birkaç yılda güçlendi. Irak’taki Türk varlığıda artıyor. Türkiye Irak’la stratejik ilişkilerini yapılanzırmaya çabalıyor. Türk diplomasisi Irak’taki varlığını güçlendirmek için su kozunu olumlu biçimde kullanarak zekasını gösterdi. Türkiye Irak’ın temel ekonomi kapısı olmak istiyor. Orta Asya’daki hareketlenmelerini Ortadoğu’daki rolünün uzantısı say?yor; bu hareketlenmeler de sorunları sıfırlama çabasının ciddiyetini teyit eden göstergeler içeriyor. Osmanlı mirasındaki aşır yük Ermenilerle do?alla?ma yönünde hareketlenmesini önlemedi. Erivan’?n, Osmanlı güçlerinin 1915′te Ermenilere soykırım yaptığını dü?ünmesine ve Dolayısıyla do?alla?mayı imkânsız görmesine rağmen, yeni Türkiye do?alla?ma sağlamak için gereken temeli atmakta başarılı oldu.
Bu gelişmeler yağanırken Türkiye NATO eksenini de bırakmadı. ABD ve Avrupa’yla güçlü ilişkiler sürerken İsrail’le başları için bir ‘tavan’ belirledi. Fakat bu tavan, Gazze salzırısından beri ilişkilerde yağanan durgunluk sonrası beklendiği kadar alçak olmayacak.
Yeni Türkiye adımlarını iyi hesap ediyor.
Bu nedenle İsrail’le hava tatbikatlarının iptalinin ardından, Akdeniz’de İsrail sava? gemilerinin katımlımıyla gerçekle?tirilen NATO deniz tatbikatına Türk filoları katıldı.
İsrail, ‘Ayrılık’ adlı televizyon dizisini kendisine yönelik nefreti te?vik ettiği gerekçesiyle protesto ettiğinde, Ankara bazı sahneleri kalzırmak için müdahale etti. O halde yeni Türkiye’yle İsrail arasındaki ilişkiler karakteristik bir dönüşümden geçmiyor. İslami köklere sahip hükümet, İsrail’e yönelik siyasetinin Batılı ülkelerle ilişkilerle başlantılı olduğunu biliyor. Türkiye bu ilişkileri geliştirmekte kararl?. Zira Doğu’ya yönelmesi AB’ye katılma umudunu bırakması anlamına gelmez. Aksine Davutoğlu Bat?’da meyveleri toplamak için Doğu’ya hareket edilmesi gerekti?ine inanıyor.
Onlarca aydından özür dilemeli
Bu başlamda yeni Türkiye gücünün kapsamlı dinamiklerini tamamlıyor. Fakat belki de en önemli eksikli?i ?u: Hali hazırdaki iktidar seçkinleriyle laik seçkinlerin yeni devletin dinamikleri üzerinde uzla?masını hedefleyen ulusal bir diyalog kanalıyla evini yeniden düzenlemesi gerekiyor; Kürt sorununa son verilmesi, demokrasinin güçlendirilmesi, sadece Kürtlere değil, ifade özgürlü?üne dayatılan sınırlamaların kalzırılması lazım.
Hükümetin bir diğer müjdeleyici adım?, büyük ŞairNazım Hikmet’e vatandaşlığını geri vermesi oldu. Fakat itibarlarının iade edilmesi gereken onlarca Kürt, Ermeni ve Türk aydın var. Bunlar yapıldığında yeni doğumun dinamikleri tamamlanır, Türkiye Ortadoğu’yu da ağacak kadar büyük bir rolü oynayabilecek hale gelir.
VAH?D ABDULMEC?D
(Birle?ik Arap Emirlikleri gazetesi ?ttihat, El Ehram Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde uzman, 19 Kasım 2009)
RAD?KAL
Yorum yapın
